Chương 8- Tri ci to

 

Mt đm cui thng 6 năm 1975, ti v nhng ngưi sĩ quan cp y ca Qun Lc VNCH trnh din ti trưng trung hc Ptrus K b la ln nhng chiếc xe Molotova che bt bt bng ch đi gia lng Si Gn trong khi mi ngưi đang ng say. Chng ti khng biết h ch chng ti đi đu v s lm g chng ti. Ai ny đu hoang mang, nht l khi trng thy c hai anh b đi mang sng AK54 ngi pha sau.

Đ mt gi sau, đon xe dng li. Mt anh b đi nhy xung xe ni vng vo xe: anh no cn đi "gii" (đi tiu) th xung xe đi "khn trương" (nhanh) ln. Mt vi ngưi leo xung, anh ta cm sng đi theo. Anh b đi kia vn ngi trn xe trng chng nhng ngưi cn li. Khi mi ngưi tr li xe th đon xe chuyn bnh đi tiếp.

Khi tri t m sng th đon xe dng li. Chng ti đưc lnh leo xung xe v đng xếp hng. Mt vi ngưi ni nho nh: phi trưng Trng Ln, Ty Ninh. Thng 1 năm 1969 chiếc phi cơ C123 ca khng qun VNCH ch ti đp xung đy trưc khi v phi trưng Tn Sơn Nht. Ngy đ, ti va đưc qun y vin Phan Thanh Gin, Cn Thơ cho xut vin sau khi điu tri vết thương trong cuc đng đ vi Vit cng ti mt trn Gip Nưc, Vĩnh Long trưc đ. Ti ln phi trưng Vĩnh Long xin qu giang cc anh phi cng v Si Gn v gh ngang phi trưng Trng Ln.

Mt s cn b ti ch đ đng sn đn chng ti v cng cc anh b đi mang sng chia chng ti ra tng nhm, mi nhm đưc đưa vo mt căn nh di. Vo trong, h bt nhm chng ti ngi xung v chia chng ti thnh ba nhm nh gi ln lưt l A1, A2 v A3 (A l tiu đi). C nhm ti th đưc đt l B1 (B l trung đi). Cn nguyn đon chng ti l K5 (K l đi đi).

Sau khi chng ti chia ch ngh v ct đ đc th mt anh b đi c mang sng đến căn nh chng ti bo ly ba ngưi đi lnh go v ni v nu cơm cho c B ăn. Anh b đi dn ba anh y đi ri mt lt sau tr v vi hai bao go v mt ci ni to tưng.

Mt s anh tnh nguyn lm "anh nui"(nu bếp). H chy đi tm nhng cc gch đ k lm bếp v nhng cnh cy hay khc g quanh đ đ lm ci. H ly nưc mt vi nưc gn đ. Khi cơm nu xong, cc anh nui phn pht cho mi ngưi. Ai cũng mang theo đ ăn cho mưi ngy nn c cơm th mi ngưi ăn rt ngon lnh.

Nhng ngy sau, chng ti nm ch gi cơm v đếm tng ngy mong đến ngy th mưi. Ri ngy th mưi cũng đến nhưng chng ti chng thy g xy ra. Mi ngưi tr nn bi quan. C ngưi đon phi hc chnh tr xong mi đưc v. C ngưi đon chc khng c ngy v. Cnh cy kh, g vn... chung quanh tri khng cn na, chng ti phi cưa nhng cy du lm tr đin đ lm cũi. Cn b bt chng ti đo h chn nhng my mc trong phi trưng như my ct, my tin, my cưa, my đn...h cho l đ ca M, Ngy khng nn dng!

Mt thng tri qua, mt đm n, cn b bo chng ti thu xếp hnh trang đ chuyn tri. C ngưi ngy thơ ni chc l h th mnh v. Nhưng đa s tin rng h s đem giam chng ti ch khc. Cũng cnh my anh v binh p ti chng ti ln xe molotova ph bt bt bng v khi hnh gia đm khuya như ln trưng Ptrus K.

Khi đan xe dng li đ chng ti xung mt doanh tri. Vi ngưi ku ln; Long Khnh. Th ra h l nhng sĩ quan ca sư đon 18 nn biết đa đim ny.Chng ti đưc đt tn l K3 (đi đi 3) nm trong T4 (tiu đon 4) chung mt doanh tri vi cc K khc. Ti B3 (đi đi 3), gm ton sĩ quan gc gio chc. chung trong mt nh di. B trưng l Sơn gi, mt anh gio vin tiu hc ngưi Bc ln tui nht trong B. A trưởng A1(tiu đội 1) ca ti l Sơn nh, mt gio sư đệ nht cp người Nha Trang. T5 nm doanh tri bn cnh.

Ngy hm sau, khi chng ti đưc tp hp ngoi sn đ qun gio ni chuyn. Anh ta ni rng chng ti đưc chuyn v đy đ hc chnh tr, hc xong chng ti s đưc th v sum hp vi gia đnh. Anh ta cn ni thm, s dĩ chng ti phi hc chnh tr l đ tr thnh ngưi tt trong x hi mi. Chng ti c n mu vi nhn dn nhưng đng khoan hng khng giết chng ti m ch mun ci to chng ti thnh ngưi hu ch. Ti nh li cu ni đ đi ca tng thng Nguyn Văn Thiu: "Đng nghe nhng g cng sn ni, hy nhn k nhng g cng sn lm" m nghĩ rng ngy v vi gia đnh ca mnh vn cn xa. Trưc khi chng ti đi trnh din h bo mang thc ăn, tin bc đ dng cho 10 ngy nhưng đến nay hơn mt thng m ngy v đu chưa thy.

Sau vi ngy lao động lng vng trong tri, chng ti bt đầu được pht giy bt để bt đầu hc tp chnh tr. Chng ti được tp trung ti hi trường để nghe chnh tr vin T4 ging bi. Ti cn nh c tt c 10 bi hc chnh tr c ch đề: Đế quc M xm lược nước ta l k th ca nhn dn ta, Ngy qun, ngy quyn, tay sai ca đế quc M l k th ca nhn dn ta...v bi cui cng l Lao động l vinh quang. Thi gian hc cc bi chnh tr ko di khong mt thng, sau mi bi hc chng ti chia thnh t tho lun ri bnh bu c nhn xut sc Mi người lm mt bi thu hoch np cho qun gio (cai t).

Hc xong cc bi chnh tr, nhiu người h hi (vui mng) tin rng mnh sp được th v, Ring ti vn nghĩ rng mnh s cn b giam gi lu di. C vi ngy, chng ti phi lm v np cho qun gio mt t khai l lch trch ngang. Ban đầu ti tưởng nhng giy t ny s được cn b gi để nghin cu v điu tra qu trnh hot động ca chng ti trong h thng chnh quyn v qun đội VNCH. Nhưng mt hm khi đi v sinh, ti bt gp nhng t t khai ca đm ci to chng ti nm pha dưới h tiu. Ti nghim ra rng đm qun gio chng bun xem cc t khai đ lm g m ch dng theo bn năng. C nhiu anh ci to c nn c khai cho mnh nhiu ti vi cch mng như anh lm thy gio t t co mnh đ đo to hc sinh thnh lnh ngy c n, anh bc sĩ qun y t th đ cha lnh cho nhng tnđồ t trong qun lc VNCH. H nghĩ rng nếu h thnh tht khai bo th s được cch mang khoan hng cho v sm!

Ri thi gian tri qua, chng ti tiếp tc cuc sng ca nhng tn t kh sai. Qun gio phn cng chng ti lm nhng cng vic khc nhau trong tri. V phn ăn ung, h cho mt s người trong khi lm anh nui nu mi ba ăn mt cho cơm khng l ri phn pht cho cc B, ri B phn phi cho cc A. Mi người trong A ngi quanh qun bn r cơm. Mt anh đến phin trc chia đều cơm cho mi người. Cũng nn thng cm v bn năng sinh tn, c nhiu anh chia cơm đ m cht phn cơm ca mnh cho nhiu hơn người khc. Cc anh lm trong nh bếp được hưởng phn cơm chy dưới đy cho như bonus. Thc ăn th mi người t lo ly ch tri khng cung cp.

Tnh hnh ăn ung tr nn kh hơn khi tri cho php t gi thơ v gia đnh để xin tiếp tế thc ăn kh. Thơ khng được dn kn để tri kim sot ni dung. Do đ anh t no cũng ni di vi gia đnh rng mnh đang lao động tt, hc tp tt để ch ngy cch mng khoan hng tha cho v sum hp vi gia đnh. Khng biết t lc no người t ci to nhim cch ăn ni đao to, ba ln v so rng như vy d mi hc tp chưa đầy mt năm, Bi vy, chng ta đừng ngc nhin khi v Vit Nam nghe thy nhng danh t l (ging như tu l đm chm tu ngư dn Vit Nam) trn ngp trong x hi Vit Nam như: honh trng, n tượng, n tt, siu xe, đại gia, bit ph..thay cho nhng t ng d hiu như to đẹp. gy ch , kt xe, xe đắt tin, nh giu, bit th...

Mi người được php nhn 4 kg qu do gia đnh gi v: đường, bt ngt, kh hay tht ch bng...đặc bit l thuc ty. trong tri, mi khi t b bnh ln trm x (trm y tế} xin thuc th d h bnh g cũng đều được pht cho nhưng vin thuc xuyn tm lin. K t đ, người t đỡ lo hơn v mt dinh dưỡng v sc khe, ch ti nhng người t con b phước (khng c thn nhn) th ch biết thm thung nhn nhng người bn t tt s hơn mnh.Dĩ nhin vn c người ho tm chia s cho h nhưng lm thế no cho đủ.

Mt hm, gn cui năm m lch 1975, ti v mt s bn t được lnh đi xung cui tri khing nhng tm vĩ st PSP v khi để lt pha sau nh bếp. Trước đy, c l nhng tm vĩ ny được lt để cho trc thăng đp xung tiếp tế cho tri v gn đ c nhiu nh vm bng st để cha cc qun dng được tiếp tế. Khi ti v mt người bn t ach khing tm vĩ st nng n tr v khi th bng c tiếng n ln bn hng tri ri hng lot tiếng n khc tiếp tc vang ln. Chng ti b vĩ st xung chy vo mt nh vm tr n. Tiếng nhng mnh đạn hay bom chm vo nh vm lm chng ti bt va. Ti t ngh khi cn chiến tranh mnh khng chết nay ha bnh ri mnh li chết v bom đạn hay sao?

Chng ti đợi kh lu sau khi dt tiếng n mi chui ra khi nh vm. Chng ti quan st thy la lit mnh bom đạn đầy trn mt đất. Qu l chng ti cn may mn nếu khng c ch n np th chng ti đ tan xương, nt tht. Tr v khi chng ti được biết c mt s t t bnh nm nh b chết. Ngoi ra c mt anh trung y bc sĩ qun y lm trm x cũng b chết. Ti cn nh tn anh ta l Nguyn Đăng Chương Dương. Cn v s thương vong pha b đội ti khng r nhưng chc l nhiu lm v h nh. Nơi pht xut v n l kho đạn cũ ca sư đon 18 st bn hng ca tri.

Nguyn nhn v n l do mt anh b đội coi kho đốt dy chuyn n lm pho bng chơi. Tiếng n vang vng ti Si Gn khiến thn nhn nhng người t ci to đổ x ln Long Khnh do la tin tc người nh. V ti nh em h ti trng dm thng con mi được my thng cng m v ti đp xe la mi ngy ln Long Khnh để tm ti. Nhưng chnh sch ca nhng người cng sn l giũ b mt nơi giam gi t ci to nn v ti ch biết khc b lu b loa ch khng sao gp được chng,

Tết năm 1976, ci tết đầu tin trong tri ci to lm cho ti thm tha thn phn mt người thua trn. D b cm, đm giao tha chng ti t hp ngoi sn đồng ca bn Ly rượu mng ca Phm Đnh Chương. Tiếng ht vang ln trong đm cui cng ca năm khiến mi người nh ti nhng đm 30 ca nhng năm sng trong chế độ t do, nhng thi gian hnh phc m chng ti khng biết.

Cũng trong tri ci to Long Khnh, ti cm xc hon cnh ca mnh nn c lm mt vi bi thơ. Khng phi l thi sĩ nn thơ ti chc khng hay nhưng đ l tt c ni lng ca ti.

 

Mưa khuya

Na đm thc gic nghe mưa

Như su rơi rng git thưa git dy

Su rơi lai lng đm ngy

Đọng thnh h l chưa đầy hay sao

Na năm như gic chim bao

Tnh cơn c mng nim đau vn cn

(Tri ci to Long Khnh, đm mưa cui ma 1975)

 

Đm sinh nht

So ai ct gia đm đng

Khc bun Đm thnh v cng ngy xưa

Lng lng ti đắm trong mơ

Nh ma Sinh Nht nn thơ năm no

Đưa em đi do bến tu

Đen treo sng rc đn cho Cha sinh

Năm nay Sinh Nht mt mnh

Ngm tri sao sng mng mnh ni bun.

(Tri ci to Long Khnh, Noel 1975)

 

Chiu nh

Khi lam chiu ta xa xa

Quyn trong my gi nh nh bng khung

Cn bao lu na đến xun?

Ngy v khng biết đ gn hay chưa

Xa nhau t bui gi mưa

Thot đ su thng ước mơ chp chng

Ướ mơ giy pht tương phng

Tơ duyn căng li dy chng by lu

(Tri ci to Long Khnh, cui năm m lch 1975)

 

Xun chia ly

Xun v tri vng bun tnh

Nghĩ thương cho ni lnh đnh phn mnh

Nước nh nay đ thanh bnh

Sao cn chia ct thm tnh na chi

Lm cho l ướt hoen mi

Người c ph tr mi khi đm v

m con trng nh trăng th