Nhạc sĩ Anh Việt Thu, một tài hoa vắn số
"Tôi xin đa tạ ngày nào súng phải thẹn thùng,
Ngày nào súng phải lạnh lùng"
Hai câu hát trong bản nhạc Đa Tạ của Anh Việt Thu nói lên khát vọng của người miền Nam mong mõi ngày hoà bình, im tiếng súng để người lính trở về với mẹ già, với vợ con. Nhưng những người cộng sản vẫn điên cuồng theo đuổi cuộc chiến xâm lược miền Nam bất chấp họ đã ký vào hiệp định Ba Lê 1973 "chấm dứt chiến tranh lập lại hoà bình", và nhạc sĩ Anh Việt Thu đã mất không lâu trước ngày tiếng súng im bặt nhưng hòa bình đến không đúng như ông mong ước.
Nhạc sĩ Anh Việt Thu sinh ngày 22 tháng 8 năm 1939 tại Campuchia, quê gốc ở tại làng An Hữu, tổng Phong Phú, quận Cái Bè, tỉnh Mỹ Tho. Tên "Kim Sang" là tên của vị sư thầy tại ngôi chùa Campuchia mà cha mẹ ông đến cầu tự. Trên bia mộ của Anh Việt Thu có ghi pháp danh của ông là Minh Hạnh. Ông là anh cả, có ba người em là Phi Long, Phi Hùng và em út Việt Thu, thế nên ông mới lấy bút danh "Anh Việt Thu" nghĩa là "Anh của Việt Thu".
Anh Việt Thu sáng tác rất sớm. Từ năm 1956, ông đã có một số tác phẩm đầu tay như "Giòng An Giang", "Đẹp Bạc Liêu",... Từ đó cho đến lúc qua đời, ông đã sáng tác khoảng hơn hai trăm bài hát.
Từ năm 1965 đến năm 1966, ông thành lập đoàn Du ca Phù Sa gồm ông, Anh Việt Thanh, Hà Phương, Phạm Minh Cảnh, hát từ Cần Thơ ra đến Huế.
Năm 1966, ông là huấn luyện viên các khóa huấn luyện Thanh Ca Tác Động do Bộ Thanh Niên tổ chức tại Sài Gòn, cùng với Đỗ Quý Toàn, Nguyễn Đức Quang, Phương Oanh, Nguyễn Thanh, Ngô Mạnh Thu,.. Khóa sinh do Ty Thanh Niên ở các tỉnh tuyển chọn và đưa về dự. Đây tiền thân của Phong trào Du ca Việt Nam.
Trong các năm 1966 - 1968, ông được Đài Vô tuyến Việt Nam mời về làm chương trình Phù Sa và Tuần báo văn nghệ truyền thanh. Sang năm 1971, ông có riêng chương trình Giờ âm nhạc Anh Việt Thu trên Đài Vô tuyến Truyền hình Việt Nam (VNCH)
Giai đoạn 1972 - 1973, Anh Việt Thu hợp tác với hãng Đĩa hát Việt Nam thực hiện một số băng nhạc cổ vũ tín hiệu hoà bình từ Hiệp định Paris (1973).
Anh Việt Thu là cựu quân nhân, thuộc binh chủng đia Phương Quân, từng gác cầu Bình Triệu, Thủ đức, năm 1970 ông về phòng Văn Nghệ Cục Tâm Lý Chiến.
Về cuối đời, ông làm việc tại Phòng Văn nghệ Đài phát thanh quân lực Việt Nam Cộng hòa chung với nhạc sĩ Trần Thiện Thanh và Phạm Minh Cảnh.
Là một nhạc sĩ tài hoa, Anh Việt Thu lọt vào 'mắt xanh' của cô nữ sinh Gia Long - Nguyễn Nữ Hiệp. Vượt qua những sóng gió ngăn cấm của gia đình, cuối cùng hai người chính thức thành hôn vào một ngày xuân 1965.
Anh Việt Thu qua đời ngày 15 tháng 3 năm 1975 tại Y viện Quảng Đông, Sài Gòn do căn bệnh hoại thận.
Nhạc sĩ Anh Việt Thu ra đi để lại vợ là bà Nguyễn Nữ Hiệp và 2 con trai Việt Bằng, Việt Thanh sống ở Sài Gòn.
Ông được đưa về quê an táng tại làng An Hữu.
-Nhà thơ Thiên Hà, bạn của ông nhận xét:
Anh Việt Thu là người bạn thâm giao của Thiên Hà. Anh Việt Thu đã phổ nhạc rất nhiều bài thơ của Thiên Hà và bài nào cũng nổi tiếng đi vào lòng người cho đến tận hôm nay như: Gió Về Miền Xuôi, Nhớ Nhau Hoài, Xa Dấu Ngựa Hồng...
-Nhà văn Nguyễn Đình Toàn viết :
– Anh Việt Thu mất sớm. Những ngày còn làm việc tại Phòng Văn Nghệ thuộc Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị (do Thiếu Tá Ðinh Thành Tiên, tức Thi sĩ Tô Thùy Yên làm trưởng phòng), Anh Việt Thu chắc chỉ mời ngoài 30 tuổi. Nếu chúng tôi nhớ không lầm thì khi ấy, cùng làm việc trong Phòng Văn Nghệ còn có nhạc sĩ Trần Thiện Thanh tức ca sĩ Nhật Trường nữa. Chính trong thời gian này, Anh Việt Thu khám phá bị ung thư và qua đời.
-Nhà văn Nguyễn Mạnh Côn có lần nói rằng, ông rất thích bài hát Tám Điệp Khúc của Anh Việt Thu, mặc dầu nghe cả bài trong một lúc khó nắm bắt tác giả nói gì, nhưng nghe từng đoạn tách rời, âm điệu day dứt của nó làm cho rất buồn…
Những người quen biết Anh Việt Thu cho biết, ông là người ít nói. Ông hiền lành và sống với bạn bè rất nhiệt tình.
Có một thời ông muốn làm nhà xuất bản nhạc, nhưng hình như chỉ in được một, hai tập nhạc ngoại quốc lời Việt, rồi thôi.
Có thể coi Anh Việt Thu là thế hệ nhạc sĩ sau cùng sinh trưởng tại miền Nam (nếu lấy ngày 30/04/1975 làm dấu mốc) những người viết nhạc với tâm hồn đôn hậu của người miền Nam, ít cầu kỳ, cả trong giai điệu lẫn lời ca . Nghe nhạc Anh Việt Thu người ta nghĩ đến những kinh rạch chứ không phải những ao hồ. Ao, hồ có một vẻ gì đó u uẩn, tù túng. Kinh, rạch, như lòng người miền Nam, khi thủy triều rút đi, khô cạn, phơi mở không còn gì giấu giếm, lúc thủy triều trở lại, lại kín đáo, tràn đầy.
Riêng tôi nhận định, một số bản nhạc của Anh Việt Thu nói lên tâm tình của một người miền Nam sống trong thời chiến tranh như đã nói trên luôn mơ ước hoà bình nhưng ông đã mất đi trước ngày 30/4/1975 nên ông không thấy hoà bình đó khác với điều ông mơ ước.
-Tám điệp khúc:
Lời ca:
"Trời làm cho mưa bay giăng giăng mây tím dệt thành sầu.
Bàn tay năm ngón mưa sa.
Dìu anh trong tiếng thở.
Đưa tiễn anh đi vào đời.
Mẹ Việt Nam ơi! Hai mươi năm ngăn lối rẽ đường về.
Trời làm cho mưa bay giăng giăng mây tím dệt thành sầu.
Bàn tay đón gió muôn phương.
Bàn tay đan gối mộng.
Đưa tiễn anh đi vào đời
Mẹ Việt Nam ơi! Hai mươi năm ngăn lối rẽ đường về.
Tiếng hát hát trên môi.
Giấc ngủ ngủ trong nôi.
Một đàn, đàn chim nhỏ bay khắp trời Việt Nam mến yêu.
Ôi tiếng chim muông gọi đàn.
Mẹ Việt Nam ơi! Con xin dâng xin hiến trọn cả đời.
Trời làm cho mưa bay giăng giăng mây tím dệt thành sầu.
Nằm nghe tiếng hát đu đưa.
Dìu anh trong giấc ngủ.
Ôi tiếng ru ru ngọt ngào.
Mẹ Việt Nam ơi! Ai chia ly tan tác cả ngàn đời.
Trời làm cho mưa bay giăng giăng mây tím dệt thành sầu.
Từng đêm ấp ủ trong tim.
Từng đêm khe khẽ gọi.
Anh nhớ thương em từng giờ.
Mẹ Việt Nam ơi! Ai chia ly tan tác cả ngàn đời.
Tiếng hát hát trên môi.
Giấc ngủ ngủ trong nôi.
Một đàn, đàn chim nhỏ bay khắp trời Việt Nam mến yêu.
Ôi tiếng chim muông gọi đàn.
Mẹ Việt Nam ơi! Con xin dâng xin hiến trọn cả đời.
Trời làm cho mưa bay giăng giăng mây tím dệt thành sầu.
Trùng dương sóng nước bao la.
Trùng dương vang tiếng gọi.
Ôi! Sóng thiêng em về Trời.
Mẹ Việt Nam ơi! Con xin ghi xin khắc nguyện lời thề.
Trời làm cho mưa bay giăng giăng mây tím dệt thành sầu.
Rừng thiêng lá đổ âm u.
Rừng thiêng vang tiếng gọi.
Ôi! Núi thiêng em về nguồn.
Mẹ Việt Nam ơi! Con xin ghi xin khắc nguyện lời"
Link nhạc:
https://youtu.be/adhZLPJGNmU?si=mg_4LIÌ9Ì99ẼMamn
-Đă tạ
Lời ca:
"Tôi xin đa tạ ngày nao súng phải thẹn thùng.
Ngày nao súng phải lạnh lùng.
Nắng Hạ vàng rưng rưng mây trắng
Ôi! Mây xõa tóc nghiêng nghiêng.
Xin đa tạ người em bé bỏng mặn mà,
người em bé bỏng thật thà.
Nắng Hạ vàng rơi phủ bờ vai.
Lời ai ru gió hiu hiu buồn.
Tôi xin đa tạ lời ca tiếng ru ru mềm,
lời ca tiếng ru êm đềm.
Ôi! Lời ca đã xua chinh chiến.
Du chim trắng trắng tung bay.
Xin đa tạ dòng máu thắm đỏ ruộng cày.
Dòng máu vẫn chảy miệt mài.
Xin lời ru xua hãi hùng đi.
Lời ai ru gió hiu hiu buồn.
Tôi xin đa tạ dòng máu thắm đỏ ruộng cày.
Dòng máu đã chảy miệt mài.
Trên đồng sâu hay trên ruộng lúa
Xanh thăm thẳm mắt em thơ.
Xin đa tạ mẹ quê nắng lõa mù loà.
Mẹ quê nức nở lệ nhoà.
Nắng Hạ vàng rơi phủ bờ vai.
Lời ai ru gió hiu hiu buồn.
Tôi xin đa tạ lời ca nở hoa ân tình.
Lời ru giữ quê hương mình.
Nắng Hạ vàng rưng rưng mây trắng.
Ôi! Mây xõa tóc nghiêng nghiêng.
Xin đa tạ ngày nao súng phải thẹn thùng.
Ngày nao súng phải lạnh lùng.
Xin lời ru xua hãi hùng đi.
Lời ai ru gió hiu hiu buồn.
Tôi xin đa tạ ngày nao súng phải thẹn thùng.
Ngày nao súng phải lạnh lùng.
Nắng Hạ vàng rưng rưng mây trắng
Ôi! Mây xõa tóc nghiêng nghiêng.
Xin đa tạ bàn tay thống khổ nhục nhằn.
Bàn tay thống khổ thù hằn.
Nắng Hạ vàng rơi phủ bờ vai.
Lời ai ru gió hiu hiu buồn.
Tôi xin đa tạ người anh chiến binh oai hùng,
người anh chiến binh oai hùng.
Ôi! Vòng tay đã ru chinh chiến.
Du chim trắng trắng tung bay.
Xin đa tạ mồ hôi nhỏ giọt dầm dề,
mồ hôi nhỏ giọt tràn trề
Xin lời ru xua hãi hùng đi.
Lời ai ru gió hiu hiu buồn.
Tôi xin đa tạ mồ hôi nhỏ giọt dầm dề,
mồ hôi nhỏ giọt tràn trề.
Trên đồng sâu hay trên ruộng lúa.
Xanh thăm thẳm mắt em thơ.
Xin đa tạ lời ca ấp ủ vỗ về
lời ru ấp ủ não nề.
Nắng Hạ vàng rơi phủ bờ vai
Lời ai ru gió hiu hiu buồn.
Tôi xin đa tạ lời ca đã xua bạo tàn.
lời ru đã xua phũ phàng.
Nắng hạ vàng rưng rưng mây trắng.
Ôi! Mây xõa tóc nghiêng nghiêng.
Xin đa tạ ngày nao súng phải thẹn thùng,
ngày nao súng phải lạnh lùng.
Xin lời ru xua hãi hùng đi.
Lời ai ru gió hiu hiu buồn."
Link nhạc;
https://youtu.be/yksYK_mzpyc?si=t8388YgZc8lIzNNM
Với tâm hồn lãng mạn của một người nghệ sĩ khi trở về quê cũ ông thắm thía với sự thay đổi nơi đó qua thời gian:
-Cuốn theo chiều gió
Lời ca:
"Một ngày nào về thăm đất mẹ
Đường về mưa bay giăng mắc lối đi
Còn tìm đâu xanh xanh hoa cỏ
Tìm đâu đêm đêm trăng tỏ
Tìm đâu tiếng ru vào nôi.
Còn tìm đâu tìm đâu mái nhà
Còn tìm đâu ngôi trường cũ mến yêu
Còn tìm đâu mây buông tóc xõa
Tìm đâu em thơ nho nhỏ
Tìm đâu tuyết sương mẹ già.
Gió cuốn nước chảy lạnh lùng
Đường xưa muôn lối biết đi tìm đâu ngày thơ
Lặng nhìn mưa mưa rơi nức nở
Mây trắng xây thành
buồn dâng dâng lên ngất trời.
Ngày thơ ơi! Đã qua mất rồi
Còn niềm tin trong lòng vẫn nở hoa
Còn dìu nhau trong cơn mưa gió
Dìu nhau trong cơn giông bão
Dìu nhau dắt nhau vào đời."
Link nhạc:
https://youtu.be/TcswQncvWZ4?si=kLlmDrz-9xqd63tT
Một điều đau buồn với ông là ông ở lại miền Nam trong khi em của ông lạc bước ra miền Bắc, tâm sự đó được diễn đạt qua bản nhạc:
-Hai vì sao lạc:
Lời ca:
"Người về một mùa thu gió heo may
Về đâu? Có nhớ chăng những vì sao long lanh?
Đưa tiễn người một đêm không trăng
Nói sao nên lời, lòng buồn như chiều rơi
Như trong đêm khuya, những bước chân qua thềm gợi niềm thương nhớ vô vàn
Người về, đường đi kết gió trăng sao
Người đi có nhớ chăng trong chiều nay bơ vơ?
Nghe lá thu vàng rơi bâng khuâng
Bước chân ai về, từng thời gian ngừng trôi
Như quên đêm khuya
Để gió sương thêu thùa thầm làm ướt áo vai gầy
Người về chiều mưa hay nắng?
Sao để khói lam chiều như se chùng màu không gian?
Người về dòng sông thương nhớ
Để bến vắng con đò thương mong chờ người hay chăng?
Người là vì sao nhỏ bé
Ta mãi ước cho lòng là một bầu trời xanh xanh
Người về, lòng ta thương nhớ
Ta khẽ hỏi đưa người về hay thầm người đưa ta?
Người về, người về đâu nhớ ta chăng?
Người ơi, mỗi lá thu rơi làm ta bâng khuâng
Như áng mây chiều lam trong sương
Bước đi âm thầm, lòng buồn như chiều rơi
Nghe chăng thu ơi để lá rơi chi hoài gợi lòng thương nhớ ai nhiều
Người về chiều mưa hay nắng?
Sao để khói lam chiều như se chùng màu không gian?
Người về, dòng sông thương nhớ
Để bến vắng con đò buồn mong người, người hay chăng?
Người là vì sao nhỏ bé
Ta mãi ước cho lòng là một bầu trời xanh xanh
Người về, lòng ta thương nhớ
Ta khẽ hỏi đưa người về hay thầm người đưa ta?
Người về, người về đâu nhớ ta chăng?
Người ơi, mỗi lá thu rơi làm ta bâng khuâng
Như áng mây chiều lam trong sương
Bước đi âm thầm, lòng buồn như chiều rơi
Nghe chăng thu ơi, để lá rơi chi hoài gợi lòng thương nhớ ai nhiều"
7Link nhạc:
https://youtu.be/S49iZxXsZmA?si=XKVrVXTLX333K-mư
Anh Việt Thu là người sống ở vùng sông nước miền Tây nên bản nhạc đầu tay của ông là:
-Giòng An Giang
Lời ca:
"Giòng An Giang sông sâu nước biếc
Giòng An Giang cây xanh lá thắm
Lả lướt về qua thất sơn
Châu Đốc giòng sông uốn quanh
Soi bóng Tiền Giang cửu long.
Giòng An Giang xanh xanh khóm trúc
Giòng An Giang tung tăng múa hát
Đêm đến giòng sông thở than
Bên mấy hàng cây hắt hiu
Đã mấy mùa xuân thanh bình.
Giòng An Giang đáy nước in sâu
Nhịp cầu tre ngắm bóng say sưa
Nắng vẫn chiếu trên làn sóng nhấp nhô
Nắng vẫn chiếu trên gò má hây hây mơ màng, ngây thơ
Cô thôn quê đang giặt yếm trên sông,
Tiếng sáo vắng trên đồng lúa xanh tươi
Trâu lang thang đôi cò trắng tung bay dập dìu.
Giòng An Giang ai qua vẫn nhớ
Giòng An Giang lơ thơ bến nước
Đâu những thuyền ai lắc lơ
Đôi mái chèo trăng lướt qua
Lơ lửng vầng trăng vỡ tamh.
Giòng An Giang sông sâu nước biếc
Giòng An Giang cây xanh lá thắm
Đây những người thôn nữ xinh
Duyên dáng chuyền tay dắt nhau
Múc mấy vầng trăng đổ đi."
Link nhạc:
https://youtu.be/NVy4FVsdMH0?si=4Uob1KrHXfV7gƯzA
Trong chiến tranh, chàng ở ngoài chiến trường, nàng ở nơi hậu phương, chàng mơ rằng gió về miền xuôi sẽ đưa nàng đến thăm chồng:
-Gió về miền xuôi
Lời nhạc;
" Gió về miền xuôi, anh đưa em cuối nẻo, cuối đường
Gió đầu non, gió lọt đầu ghềnh
Đường em đi, đường nở hoa khắp luống cày
Trên đường em đi, đường nở hoa khắp chiến trường
Gió, gió về là về miền xuôi
Anh đưa em nước lớn, nước ròng
Để em qua sông, qua suối thăm chồng
Gió về miền xuôi qua bốn vịnh, năm vòi
Đón đưa, đưa ngược xuôi
Em ơi, em ơi
Đường về quê xa mấy bước
Đường về quê xa mấy ngõ
Mà sao người nỡ bỏ, bỏ quên đường?
Trên đường em đi, đường nở hoa khắp luống cày
Trên đường em đi, đường nở hoa khắp chiến trường
Gió, gió về là về miền xuôi
Anh đưa em nước lớn, nước ròng
Để em qua sông, qua suối thăm chồng
Gió về miền xuôi qua bốn vịnh, năm vòi
Đón đưa, đưa ngược xuôi
Em ơi, em ơi
Đường về quê xa mấy bước
Đường về quê xa mấy ngõ
Mà sao người nỡ bỏ, bỏ quên đường?
Trên đường em đi, đường nở hoa khắp luống cày
Trên đường em đi, đường nở hoa khắp chiến trường
Trên đường em đi, đường nở hoa khắp luống cày
Trên đường em đi, đường nở hoa khắp chiến trường"
Link nhạc:
https://youtu.be/FUf5yn2j6go?si=0jnYT3lDLnGCDCEw
Anh Việt Thu cũng có bài hùng ca như
-Trên đầu súng:
"Trên đầu súng quê hương . . . tổ quốc đã vươn mình
Trên lưỡi lê căm hờn . . . hờn căm như triều sóng
Ôi xôn xao . . . chiêng trống hối thúc
Đã giục giã khắp . . . chốn rộn rang
Ôi lửa thiêng dậy bập bung
Tay đốt….. lửa tay vung kiếm
Trên đầu súng xâm lăng . . . xiềng xích với bạo tàn
Trên lưỡi lê nô lệ . . . cùm gông phải gục ngã
Tay nâng niu . . . cây súng súng thép
Với đạn đồng mới . . . đã lên nòng
Và những loạt đạn đồng vàng
Vun lúa . . . trổ tràn đồng sâu
Điệp khúc:
Cho quê hương ta rạng ngời
Cho yêu thương xanh vời vợi
Cho quê hương ta những đoá tuổi xuân
Để mai đây nghe nắng dậy hoà bình
Ðể ông cha còn nắm đất phủ mình
Ôi quê hương ta nước Việt….
Nam từ đó dâng lên . . . nhà máy với công trường
Những xí nghiệp ngôi trường . . . nhà thương và hầm mỏ
Ôi bao la . . . thăm thẳm bát ngát
Cánh đồng vàng . . . với lũy tre xanh
Và tiếng ê a đầu làng
Là kinh nguyện cầu cho người gục xuống"
Link nhạc:
https://youtu.be/Fgcko7vUWUE?si=9jNNHXAN2AÂVtrVn
Nhạc sĩ Anh Việt Thu có bài tình ca như bài
-Người ngoài phố
Lời ca:
"Người đi đi ngoài phố, chiều nắng tắt bên sông
Người đi đi ngoài phố, bóng dáng xưa mịt mù
Thành ghế đá chiều công viên
Ngày xưa, ngày xưa, ngày xưa đã hết rồi
Người đi đi ngoài phố, chiều bỡ ngỡ bơ vơ
Người đi đi ngoài phố, mấy dấu chân lạc loài
Hình bóng cũ người yêu ơi
Còn đâu, còn đâu?
Tình duyên đã lỡ rồi
Thôi chia tay nhau từ đây
Nghe nước mắt vây quanh
Biết lỡ yêu đương, sẽ đau thương suốt cả một đời
Nhưng mấy khi tình đầu, kết thành duyên mơ ước
Mấy khi tình đầu, kết trọn mộng đâu anh
Xin từ giã đường phố trắng mưa mau
Làm chim bay mỏi cánh
Nước mắt đêm tạ từ
Thành phố cũ, người yêu xưa
Còn đâu, còn đâu?
Giờ đây xin giã từ
Người đi đi ngoài phố, trường bỡ ngỡ bơ vơ
Người đi đi ngoài phố, mấy dấu chân lạc loài
Hình bóng cũ, người yêu xưa
Còn đâu, còn đâu?
Tình duyên đã lỡ rồi
Thôi chia tay nhau từ đây
Nghe nước mắt vây quanh
Biết lỡ yêu đương, sẽ đau thương suốt cả một đời
Nhưng mấy khi tình đầu, kết thành duyên mơ ước
Mấy khi tình đầu, kết trọn mộng đâu anh
Xin từ giã đường phố trắng mưa mau
Làm chim bay mỏi cánh
Nước mắt đêm tạ từ
Thành phố cũ, người yêu xưa
Còn đâu, còn đâu?
Giờ đây xin giã từ
Thành phố cũ, người yêu xưa
Còn đâu, còn đâu?
Giờ đây xin giã từ"
Link nhạc:
NóQua những nhận định trên, nhạc sĩ Anh Việt Thu dù sống một cuộc đời ngắn ngũi nhưng đã để lại cho chúng ta những tuyệt phẩm âm nhạc tồn tại mãi với thời gian.
Huỳnh Công Ân
Montreal, October 03/2026
Tài liệu tham khảo:
-Hợp âm Việt:
https://hopamviet.vn/info/related/361/anh-viet-thu-nguoi-nhac-si-tai-hoa-van-so-va-cuoc-song-tung-thieu-luc-sinh-thoi
-Nhạc vàng
https://dongnhacvang.com
-Hoàng Trọng
(Trang nội bộ của đại gia đình nhạc sĩ Hoàng Trọng)
Tưởng nhớ nhạc sĩ Anh Việt Thu
https://giadinhhoangtrong.wordpress.com/2013/11/23/tuong-nho-nhac-si-anh-viet-thu/
-Người Việt Online:
Tài hoa và nhân cách nhạc sĩ Anh Việt Thu
https://www.nguoi-viet.com/newarticle/Tai-hoa-va-nhan-cach-nhac-si-Anh-Viet-Thu-1551/
-Wikipedia tiếng Việt